Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne

3.05.2016
wtorek

Bryk konstytucyjny

3 maja 2016, wtorek,

Pewnie nie każdemu chciało się przeczytać Konstytucję 3 Maja z 1791 roku. Nic nie szkodzi – ja to uczyniłem i w wielkim skrócie istotę tejże przedstawiam, artykuł za artykułem:

1. Religią panującą jest katolicyzm, lecz inne wyznania będą tolerowane.

2. Szlachta ma pierwszeństwo we wszystkim, zarówno w sferze prywatnej, jak i publicznej. Wszelkie przywileje szlachty zostają potwierdzone.

3. Prawa mieszczan zostają potwierdzone jako chroniące swobody szlachty. Miasta są wolne, a mieszczanie równi sobie. Żaden mieszczanin (podobnie jak szlachcic) nie może być więziony bez sądu. Dziedzice mają prawo zakładać nowe miasta, również wyzwalając w tym celu rolników. Każdy wolny człowiek może zostać obywatelem miasta. Przyjęcie obywatelstwa miasta przez szlachcica nie zmienia jego statusu szlacheckiego. Urząd burmistrza, magistrat i inne urzędy będą wybieralne. Prawa wyborcze przysługują właścicielom posesji na terenie miasta. Urzędów miejskich nie wolno łączyć z ziemskimi i rządowymi. Mieszczenie wybierać będą swoich przedstawicieli do Sejmu i komisji sejmowych, a także do władz wojewódzkich. Po dwóch latach przedstawiciele miast w Sejmie (plenipotenci) otrzymają szlachectwo. Nobilitacja przysługuje również mieszczanom nabywającym wsie za sumę ponad dwóch tysięcy zł. Nobilitacja będzie możliwa także w innych przypadkach, zwłaszcza zaś za zasługi wojskowe bądź w przypadku awansu na wysokie stanowisko w administracji rządowej. Gdańsk i Toruń uzyskują prawo wnoszenia próśb do Sejmu. W mieście obowiązuje wyłącznie jurysdykcja wedle prawa miejskiego, z zastrzeżeniem apelacji do sądów miejskich wyższej instancji, a następnie sądów królewskich (zadwornych) w przypadku poważniejszych spraw. Obowiązek podatkowy na rzecz miasta jest powszechny i nie przewiduje zwolnień.

4. Umowy pomiędzy szlachtą a rolnikami (włościanami), określające ich wzajemne powinności, zarówno zawarte osobiście, jak i zbiorowo, muszą być przestrzegane, zachowując ważność w kolejnych pokoleniach, i mogą być zmienione lub rozwiązane wyłącznie w trybie, który jest w nich samych przewidziany. Jednocześnie gwarantuje się wolność osobistą (poruszania się, zatrudnienia i nabywania własności) dla repatriantów i imigrantów przybywających do Polski.

5. Władza bierze swój początek z woli narodu. Zabezpieczenie wolności obywatelskich i ładu w państwie wymaga równowagi trzech władz: prawodawczej, wykonawczej (król i rząd) oraz sądowniczej.

6. Sejm (Stany zgromadzone) składa się z Izby poselskiej i Izby senatorskiej (pod przewodem króla). Posłowie i senatorowie są reprezentantami całego narodu. Decyzje w obu Izbach zapadają większością głosów. W Senacie zasiadają biskupi, wojewodowie, kasztelani i ministrowie. Senat potwierdza każde prawo uchwalone przez Sejm. Senat ma prawo wstrzymywać ustawy sejmowe aż do następnego zwyczajnego posiedzenia Sejmu (raz na dwa lata), gdzie jednakże mogą zostać raz jeszcze potwierdzone. Pierwszeństwo w procedowaniu mają propozycje ustaw wychodzące od króla i dotyczące kwestii konstytucyjnych, cywilnoprawnych, karnoprawnych i podatkowych. Liczbę posłów i senatorów określi prawo niższej rangi.

7. Władza wykonawcza należy do Straży Praw (rządu). Tron królewski należy – aż do wygaśnięcia dynastii – do elektora saskiego [tj. księcia o randze uprawniającej do wybierania cesarza], to jest obecnie do Fryderyka Augusta i jego zstępnych, a w szczególności przechodzi na jego najstarszego syna lub (z braku męskiego potomstwa) zięcia (za zgodą Sejmu) i wnuka. Powierzenie tronu polskiego elektorom saskim zabezpieczy Polskę przed wpływami mocarstw zagranicznych oraz ambicjami możnych Polaków. Po wygaśnięciu dynastii elektorów saskich Sejm wybierze kolejny dom panujący (elekcja przez familię). Straż Praw, czyli rząd powołany na dwa lata przez króla i obradujący pod przewodem króla, składać się będzie z prymasa (będącego jednocześnie prezesem komisji edukacyjnej), pięciu ministrów: policji, administracji (pieczęci), wojny, skarbu, spraw zagranicznych oraz dwóch sekretarzy (bez prawa głosu). Uprawnienia króla określa umowa elekcyjna (pacta conventa). W szczególności król bije monetę oraz mianuje urzędników, biskupów i dowódców wojskowych. W posiedzeniach Straży (rządu) może brać udział następca tronu oraz marszałek Sejmu. Rezolucje rządu wymagają podpisu króla i właściwego ministra. Spory powstałe na tym tle rozstrzyga Sejm. Większością dwóch trzecich głosów, w tajnym głosowaniu, połączone Izby mogą odwołać członka Straży, zobowiązując króla do natychmiastowego powołania innej osoby na to miejsce. Jurysdykcją dla członków Straży jest Sejm. Rządowi podlegają komisje: edukacji, policji, wojska i skarbu oraz komisje porządkowe w województwach. Komisarzy wybiera Sejm.

8. Władza sądownicza nie może być wykonywana ani przez króla, ani przez władzę wykonawczą. Sędziowie sądów pierwszej instancji i drugiej instancji (w województwach i powiatach) wybierani są przez sejmiki. Sądy te służyć będą szlachcie. Mieszczanom służą sądy miejskie. Wolni włościanie podlegać będą jurysdykcji sądów referendalnych. Komisje wykonawcze będą miały sądy w sprawach im podległych (tj. administracyjnych). Sądem najwyższym ustanawia się sąd sejmowy, wybierany na każdym posiedzeniu (co dwa lata), orzekający w sprawach występków przeciwko narodowi i królowi.

9. W przypadku małoletniości króla, choroby psychicznej króla bądź uwięzienia króla na wojnie ustanawia się regencję. Regencję sprawuje królowa bądź prymas. Niepoczytalność króla stwierdzić mogą połączone Izby trzema czwartymi głosów.

10. Komisja edukacyjna czuwa nad edukacją synów króla. Sejm wysłuchuje sprawozdań na temat postępów królewiczów w nauce. Zadaniem wychowania następców tronu jest wpojenie im religii, miłości cnoty, ojczyzny, wolności i konstytucji.

11. Wszyscy obywatele zobowiązani są do obrony ojczyzny. Wojsko podlega królowi i władzy wykonawczej, składając przysięgę na wierność narodowi i królowi oraz „na obronę konstytucji narodowej”. Wojsko może zostać użyte w celu obrony terytorium kraju lub „na pomoc prawu, gdyby kto egzekucji jego nie był posłusznym”.

Niech się święci 3 Maja!

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 28

Dodaj komentarz »
  1. I tak to pozostało, tylko szlachtę zastąpili zawodowi politycy.

  2. Konstytucja 3 maja, jedna z trzech pierwszych konstytucji na Świecie, była znacząca w rozwoju polskiego prawa, symboliczna dla polskiej niepodległości, wprowadzała do polskiej myśli politycznej ważne wartości oświeceniowe. To były jej zalety zapewniające jej poczesne miejsce, jednak nie była to konstytucja przełomowa w sensie ustrojowym, tak jak to miało miejsce w Konstytucji Stanów Zjednoczonych uznanej słusznie za pierwszą oświeceniową ustawę zasadniczą, nie mówiąc już o trochę późniejszych konstytucjach republikańskich Francji. Konstytucja 3 maja, w zasadzie konserwował feudalizm, w dalszym ciągu chroniła poddaństwo i wyzysk renty feudalnej, w dalszym ciągu utrzymywał nierówność wobec prawa i zapewniała przywileje feudalne. Wynikało to zapewne z tego, że w Polsce mieszczaństwo było słabe a akumulacja kapitału praktycznie nie istniała. Myśl o konstytucji zrodziła się w wykształconych elitach i jej powstanie było przede wszystkim odpowiedzią na zagrożenie zewnętrzne a nie na potrzebę dostosowania systemu państwowego do warunków gospodarczych.

    Pozdrowienia.

  3. Zastanawia uprzywilejowanie Gdańska i Torunia. Czyżby zawczasu przewidziano istnienie Ojca Dyrektora?

  4. Reklama
    Polityka_blog_komentarze_rec_mobile
    Polityka_blog_komentarze_rec_desktop
  5. Leonid
    3 maja o godz. 12:15 krytykujac stan faktyczny zapominac raczy o dysproporcjach miedzy wczoraj, a dzis. Miedzy Europa Srodkowa, a Zachodnia.

  6. Wiec co i po co my swietujemy????

  7. Podoba mi się to: każdą okazję wykorzystać, aby dokopać Polakom. Tak trzymać!

  8. No, a teraz: dla kogo uchwalili obecną Konstytucję kumple Hartmana (Kwaśniewski itd.), jak nie dla kumpli Hartmana?

  9. To Żeromski opisał w „Syzyfowych pracach” (lektura obowiązkowa!): Polakom na każdym kroku trzeba wykazywać ich małość, ograniczoność, tępotę, niższość, zacofanie cywilizacyjne. Kto? Któż to tak edukował Polaków, aż nienawidzili swojej polskości? No, któż, któż to, któż…

  10. Niestarannie Pan przedstawił konstytucje 3 Maja – a w orginale sa rozdziały i punkty wtedy widac wiekszy sens.

    Porownujac zapisy odnośnie wladzy sadowniczej to Konstytucja 3 Maja w punkcie 1 przewidywała wybor sedziow 1 instancji przez obywateli oraz sedziow drugiej instancji .Wzorowano sie na systemie angielskim ustanowionym w 1715 r.Ta zasada obowiazuje dalej w liberalnych demokeacjach Zachodu czyli Anglii,USA.

    Niestety ale konstytucja III RP przewiduje ocene i wybor sedziow przez samych siebie czyli -kolesiostwo nie poddane zadnej kontroli obywatelskiej

  11. Im też się konstytucja nie podobała: generał artylerii koronnej Stanisław Szczęsny Potocki, hetman wielki koronny Franciszek Ksawery Branicki oraz hetman polny koronny Seweryn Rzewuski itd. Im też się nie podobała. O, jak bardzo! Ho, ho, im też.

  12. Nawet nieukryta opcja niemiecka 🙂

  13. Konstytucja 3 Maja i „ruch”, który wywołała… najbardziej nie podobały się papieżowi Piusowi VI i wielu biskupom polskim-nie-polskim.
    Fakt przemilczany i pomijany w opowieściach o tym, jak to drzewiej bywało.
    I nie zmieni tej oceny fakt, że i Kołłataj, i Staszic (też ksiądz katolicki, który jednak przez niemal 20 ostatnich lat życia nie pełnił posługi duszpasterskiej i nie nosił sutanny), byli duchownymi, a Adam Stanisław Krasiński – Obywatel, senator, biskup – zapisali się w historii chwalebnie – to wyjątki wśród nielicznych ówczesnych oświeconych.

    Warto przypomnieć, że w Polsce podział stanowy, w tym znaczenie herbów, tytułów i pozostałości przywilejów…, zniesiony został oficjalnie poźno (w porównaniu do innych krajow europejskich i z wiadomych powodów), bo dopiero przez Konstytucję marcową z 1921 roku.

  14. Po lekturze felietonu prof. dr. hab. Jana Hartmana „Bryk konstytucyjny” doszedłem do wniosku, że dzisiaj w III RP wiedza obywateli naszego państwa o Konstytucji 3 maja jest zerowa. Teraz warto sięgnąć do jej oryginału ,aby zrozumieć czym ma być państwo prawne. Komu się się ta konstytucja nie podobała? Wiemy, że konfederatom targowickim: Stanisławowi Szczęsnemu Potockiemu, Franciszkowi Ksaweremu Branickiemu i Sewerynowi Potockiemu.Dzisiaj analfabeci historyczni piszą, mówią i krzyczą: „Targowica” o tych, którzy bronią konstytucji III RP, uchwalonej w 1997 r. i przyjętej w ogólnopolskim referendum. Nie pozwólmy tej konstytucji obalić. Nie dajmy obecnie rządzącym naszym państwem na jej zmianę w kierunku określonym przez projekt konstytucji ogłoszony przez Prawo i Sprawiedliwość w 2010 r.

  15. No ale o co chodzi?
    O to ze 200 lat temu uchwalono konstytucje, ktora byla interfacem miedzy monarchia a nowoczesna demokracja? Niby jak miala ona brzmiec? Tak jak dzisiejszy konstytucja Francji rozdzielajaca Kosciol od panstwa?
    Dlaczego z rowna wnikliwoscia nie skomentuje pan konstytucji Amerykanskiej w brzmieniu z 17 września 1787, w ktorej nie ma ani slowa na temat zniesienia niewolnictwa (Jerzy Waszyngton byl wlascicielem niewolnikow)?

    No i co sie tyczy punktu 1 to przypominam ze:

    „Izrael jest państwem wyznaniowym, a judaizm stanowi religię państwową[8]. W państwie tym są ściśle przestrzegane biblijne i talmudyczne prawa i przepisy dotyczące zasad żywienia w wojsku i instytucjach państwowych, a cywilne prawa osobiste (małżeństwo, rozwód) podlegają wyłącznie jurysdykcji sądów rabinackich i stosują się do żydowskiej tradycji. Nieżydzi podlegają odrębnym sądom religijnym. Nie można zawierać ślubów cywilnych. W szkołach państwowych naucza się religii[9].”

    https://pl.wikipedia.org/wiki/Religia_w_Izraelu

    Wiec jak, dobrze to czy zle gdy panstwo jest wyznaniowe? Powinno byc czy nie? Dobrze czy zle robia Zydzi, ze we wlasnym panstwie ustanowili religie panstwowa a w innych ktajach tworza silne propagandowe lobby’s przekonujace tubylcow do modelu panstwa swiatopogladowo neutralnego?

    Moze w nastepnym blogu napisalby pan na ten temat pare slow?

  16. Le Marc
    Nie chodziło ci przypadkiem o Ignacego Błażeja Franciszka Krasickiego herbu Rogala (ur. 3 lutego 1735 w Dubiecku, zm. 14 marca 1801 w Berlinie) – biskupa warmińskiego od 1767, arcybiskupa gnieźnieńskiego od 1795, księcia sambijskiego, hrabiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, prezydenta Trybunału Głównego Koronnego w Lublinie w 1765[1], poetę, prozaika i publicystę, kawalera maltańskiego zaszczyconego Krzyżem Devotionis?

  17. pkt. 1 – obowiązuje nadal.

  18. Leonid Breżniew
    Nie, chodziło i chodzi o Adama Stanisława Krasińskiego – Obywatela, senatora, biskupa, jak napisano.

  19. @mopus11
    Z tą tolerancją różnie bywa

  20. http://bragiel.blox.pl/2015/07/Ty-tez-mozesz-przebrac-sie-za-patriote.html
    Hej, a czy ty już przebrałeś się za patriotę?

    Bo ja nie muszę.

    Ja nim po prostu jestem.

    Znacie tych gimbopatriotów…

    Trzeba by mieszkać w piwnicy by ich nie znać.

    Avatar biało-czerwony, często biały orzeł a zapytaj gimbopatriotę,,Jaki ptak jest w godle Polski?” i wielkie ęeęę…Polecamy ten tekst!

  21. Le Marc
    Skąd wytrzasnąłeś tego Breżniewa? On też był ze Lwowa, czy co?

  22. Archer
    4 maja o godz. 8:31
    100% racji!

  23. Jak będzie funkcjonowało nasze państwo po zmianie konstytucji z 1997 r. na proponowaną przez rządzące od 25 października 2015 roku Prawo i Sprawiedliwość? Schowana na stronie internetowej propozycja tej partii w ostatnich kampaniach wyborczych rozpoczynała się od inwokacji: „W imię Boga wszechmogącego” i nie przewidywała ustroju opartego na monteskiuszowskim trójpodziale władzy. Jaka będzie nasza Ojczyzna w następnych latach władzy PiS? Co o tym myślą obywatele? Odpowiedzi na te pytania udzielają w znakomitym artykule „Symetryści i poputczycy” redaktor Mariusz Janicki i profesor Wiesław Władyka w najnowszym numerze tygodnika „Polityka”.

  24. @azur: To wynika zapewne ze specjalnego trybu w jakim włączone one zostały do Rzeczypospolitej. Podstawą tegoż był tzw. akt inkorporacji, kiedy to miasta te włączyły się w wojnę z Zakonem Krzyżackim i zwróciły się do króla Polski o przyłączenie do królestwa. W ramach tego aktu miały nadzwyczajny status w królestwie.
    Pozdrawiam

  25. mopus11
    4 maja o godz. 10:45
    „pkt. 1 – obowiązuje nadal”.

    Niezupełnie. Katolikom nie zabrania się już zmiany religii, jak to zastrzegała konstytucja z 1791 roku.

  26. Po wczorajszej demonstracji w Warszawie zorganizowanej przez Komitet Obrony Demokracji, w której wzięło udział ponad 240 tys. ludzi, pod hasłem „Byliśmy i będziemy nadal w Europie!”, reprezentujących członków i sympatyków KOD, przywódców i aktywistów opozycji parlamentarnej (PO, PSL i Nowoczesna) oraz pozaparlamentarnej (SLD, SD,PD, Inicjatywa Polska i Zieloni), a także członkowie organizacji społecznych i politycznych, i różnych stowarzyszeń, wyraźnie widać wzbieranie fali oporu przeciwko większości parlamentarnej i rządzącej naszym krajem od 25 października ub.r. partii pod dziwną nazwą „Prawo i Sprawiedliwość”. Nic nie pomogą zaklęcia prezydenta RP Andrzeja Dudy, premierki Beaty Szydło i ich „wodza” JArosłąwa Kaczyńskiego. Opór społeczeństwa, które głosowało na innych kandydatów niż wystawił PiS oraz budząca się część tych, którzy nie wzięli udziału w ostatnich kampaniach wyborczych (tj. ponad 80% uprawnionych do głosowania) będzie narastał. Zgadzam się z tymi,którzy zapowiadają długi marsz na drodze odsunięcia PiS od władzy i dalszego przekształcania demokratycznego ustroju państwa w jednoosobową dyktaturę. Czeka nasze państwo jeszcze wiele politycznych starć i bitew w obronie monteskiuszowskiego trójpodziału władzy. My, naród – obywatele Rzeczypospolitej Polskiej damy radę „dobrej zmianie”, która od siedmiu miesięcy niszczy nasz kraj.

  27. Well Archer …
    Gdybys mial w reku US Constitution z 17 wrzesnia 1787 wiedzialbys, ze sie rozni o tej z 1789, rowniez bys wiedzial, ze w swej pierwotnej formie nie zostala podpisana przez wszystkich przybylych.
    US Constitution wogole by nie powstala bez Declaration of Independence w ktorej czytamy:
    „We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.”
    US Constitution nie jest documentem powstalym w prozni, nie jest documentem oderwanym od Declaration of Independence. Zalecam uwazne przeczytanie calej US Constitution (including Bill of Rights) a najlepiej historie i okolicznosci w jakich powstawala.
    Unikniesz leonidowania czyli bullshit flies.

    Leonid.
    To ty nagle jestes ze Lwowa ? To juz nie jestes z Anatevka’ shtetl? Hihihi …

    „Katolikom nie zabrania się już zmiany religii, …”
    Moron przedstawil kolejna definicje oxymoron;
    „Katolik moze byc innego wyznania, np. katolik wyznania jehowego.”

  28. Tym wszystkim, których interesuje najnowsza historia Polski polecam znakomity artykuł wstępny w poniedziałkowym wydaniu „Newsweeka” Tomasza Lisa pt. „O dwóch takich. Planetach”.W pierwszym zdaniu tego artykułu autor napisał: „Polska to ogromny kraj. Mieszczą się w nim dwie planety, na każdej panuje odrębna rzeczywistość. Pytanie – kto jest kosmitą? (…) Dla jednych jest on Mojżeszem prowadzącym umęczony naród do Ziemi Świętej, dla innych to majaczący satrapa”.

  29. Zgadzam się w 100%.

css.php