Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne Loose blues - Jana Hartmana zapiski nieodpowiedzialne


Poles, Jews and the shadows of the Holocaust

8 marca 2018, czwartek,

Many Poles helped Germans, many helped Jews. Poles were involved in the Holocaust but the Holocaust was (is) also Polish tragedy.

This article, touching the sensitive issue of the memory of the Holocaust, written in 2005 in Jerusalem, reflected my frustration connected to the Polish-Jewish relationships. It is not new but in a way it is fresh, regarding the ongoing crisis. Please read it as a voice of a Polish-Jewish intellectual, loving his country and emotionally tied to Israel at the same time. Poles and Jews has done a lot of good job since 1989. They has done a lot of bad job either. This time, in 2018, the shame is more on us. However also Israelis should be more aware how easy it may be to let prejudices flourish while our nations have a hard time again.

The March of the Living in Auschwitz, commemorating the victims of the Holocuast, gathers every year thousands of Jews and Poles, going together, hand in hand, through the ground of mourning. However many Polish Jews and non-Jews wonder each year: to go or not to go? Do they, from Israel, have a grudge against us, the Poles? Does the March have another meaning? I think it does not, yet the worries and distrust felt by a Polish Jew or just a Pole while being among Jews are not unknown to me.

The Polishness of our Jews has not met with sufficient recognition and appreciation, either among the Poles, or among the Jews. For that very reason our ancestors who were killed in camps have been “wrongly classified” by historic memory and public discourse. They are remembered exclusively as Jews, whereas so many of them were Poles to the same extent. As a Polish Jew, I demand that it be remembered that the Holocaust of the Jews was also a Polish tragedy, as hundreds of thousands of its victims felt themselves to be and were Polish, just like me and my murdered ancestors. Ignoring this fact goes hand in hand with the bad opinion that many Jews have about Poland and Poles. I am full of rancour against my compatriot Jews for the fact that they believed so easily that Poland is an especially anti-Semitic country and that so many of them spread such unfair opinions about Poles. I hope it will change in time. Maybe it is already changing.

Who we are

Jews have special reasons for condemning xenophobia and prejudices, also among themselves. Thus, I think that discussion about the attitude of contemporary Jews towards Poles is necessary, similar to the one, ongoing for years in Poland, about Polish anti-Semitism. What especially needs denying is the stereotype of a Pole as an “ordinary man”, an indifferent witness of the genocide, and in fact an accomplice due to his assenting indifference.

In Poland, as in many Western countries, from the 18th century on there were strata of more or less assimilated Jews, patriots of the countries they lived in, but who kept the feeling of belonging to the Jewish nation. Also today there are millions of such double-national Jews around the world. In the case of, let us say, the USA, this is natural for everybody. It is not so natural in the case of Poland. What plays a decisive role here is the prejudice which very often we encounter. Every Polish Jew has frequently been asked: „what are you doing in this country?!”, “how can you live in the shadow of the crematoriums of Auschwitz?!”. These questions suggest that Poland and Polish society is an unfriendly environment for a Jew. That it is a bad place for a Jew. That is not true and I, being a one hundred percent Pole, and a one hundred percent Jew, do not want to live anywhere else and it is hurts me to see the distrust that many of my compatriot Jews have against my nation-Poles. What also hurts is that many Jews, aware of the fact that I am a Pole, deny my fully Jewish identity, as if I were some kind of unhealthy hybrid. Why, I ask, can one be a Jew and a Frenchman, a Jew and an American, but cannot be a Jew and a Pole, a “Jew-Pole”? One can. I am a living proof of that like dozens of my ancestors, including those murdered by Nazis, of whom I know that they thought and felt as I do.

The war

The refusal to understand that many Polish Jews are and were Poles leads to a distortion of the picture of the war on Polish territory. Jews see the war through the prism of the Holocaust and the difference in the situation of Poles and Jews in the face of German aggression. The Germans closed the Jews within the walls of ghettos, and from that time on, also in the minds of the Jews of the world, Polish Jews started to be presented as a completely separate society, a society of non-Poles on the territory of Poland. Still, this kind of thinking has been imposed by the behaviour of the Germans. Let us not succumb to it. The truth is entirely different. Numerous Polish Jews were Poles in the same sense in which French Jews were Frenchmen, and even German Jews were Germans. The latter perhaps finally stopped being Germans, when the German state renounced them, but surely this cannot be said about the Polish Jews. In Poland, there were many anti-Semitic excesses and instances of administrative discrimination – more than in some other European countries, but less than in many others. However, it would be utterly absurd to suppose that those excesses excluded 3.5 million Jews from the society and enclosed them in a ghetto, that such an enormous Jewish society ceased to be part of the Polish society, living in one political whole together with ethnic Poles and other groups. Between two wars free Poland was a relatively decent country to such an extent that the minorities living here were simply parts of the social and political whole of that multicultural country, just as it is in most of the countries where Jews lived. Realising this fact helps to understand something that many still cannot grasp: the Holocaust is an unspeakable Jewish tragedy, but it is also a tragedy of the Poles.

The Holocaust exterminated three million Polish Jews. Most of these people considered themselves to be rightful members of Polish society, many spoke Polish very well (or even only Polish) and loved Poland. A large part of them, like me, were Jews and Poles. This is why their death is also a Polish tragedy.

Three millions of Jews are not the only people whom we lost during the war. The enemy killed another three million, and I am not going to expatiate upon how many of them were ethnic Poles, and how many representatives of various minorities. Let us remember that despite the difference between the fate of an ethnic Pole and a Polish Jew during the war (after all, the former one had a 90% chance of survival, and the latter 10%), the fate of “Aryans” was also terrible. Let us remember the soldiers and guerrillas, as well as the hundreds of thousands of civilians tortured to death in the camps or killed during the Warsaw Uprising of 1944, which itself ravaged almost 200.000 human beings.

If some find it difficult to agree with such a perception of the Holocaust, they should think about September 11. Many Jews died under the ruins of the WTC. Do we separate them from the American victims of the tragedy? Of course not, since it is clear to us that the Jews were Americans at the same time. Why does somebody find it repulsive to think that hundreds of thousands of Jews-Poles died in the Holocaust, which makes the tragedy also a Polish one? Perhaps only because he or she is convinced that Poles were enemies of Jews and that Jews were not at home in Poland. As a matter of fact, most Poles were not enemies Jews, and most of Jews did feel at home in Poland. That is just the same kind of sociological fact as that there was strong anti-Semitism in Poland and other Western countries before the war.

Each year, when the March of the Living goes through the town of Oswiecim to the Auschwitz camp, there are people standing on the sidewalks and watching. These people look somewhat strange and unfriendly. But what in fact should they be doing? They have to wait until we pass to cross the street themselves or they just watch an extraordinary street scene. It requires a little imagination to understand, that they are not doing anything wrong by standing and watching, and only from our perspective, of the walking, do they seem alien and cold. Making an accusation from the fact that people lived where they lived, lived as it was possible to live though nearby the Germans were killing Jews, is absurd and is proof of a complete lack of imagination. Jews also were trying to live normally until the last moment, even when the ghettos were being wiped out. How could it have been any different?

Many ethnic Poles collaborated with the Germans during the war, giving away the Jews. There were also many pogroms. This must not be forgotten and we, Poles, ought to bear remembrance of it. Educated people are aware of this. We also wish it to be remembered that it was in the same Poland where Jews received heroic help on the greatest scale in the whole of Europe. This is symbolised by 6500 trees in Yad-Vashem. Although the number of Polish trees is the biggest one, too few Jews associate the Polish nation with acts of heroic solidarity, and too many with enmity and collaboration with the Germans. That is unjust and one-sided. It is painful that the heroes rescuing Jews who were not Polish are incomparably better known than the heroes of Polish nationality. Everyone knows, and should know, the name of Wallenberg or Schindler, few know the names of Henryk Sławik and Irena Sendler – the people who saved many thousands of Jews from death and deserve the same public recognition. Yet, when it comes to remembering the deeds of the malefactors (and they should be remembered), the Polish nationality of some of them is eagerly stressed. Even Germans are called “Nazis” or “Hitlerites” in many publications, to underline the fact that not all Germans were malefactors, whereas when the discussion is about “trackers” or “ordinary people” – indifferent witnesses of  the Holocaust, the term “Poles” is often used without hesitation. Let`s call Germans – Germans, and Poles – Poles, but when we avoid these names, let us avoid them consistently and justly.

Anti-Semitism today

The reason for the broad scope of anti-Jewish acts on the part of native Polish co-citizens is the same as that for the great number of heroic acts. It is simply that there was the greatest number of Jews in our country and it was our country that the Germans turned into the scene of the Holocaust. In general, all phenomena connected with the “Jewish issue” in Poland were manifested more strongly than in many other countries for simply quantitative reasons. The remains of that reality are still visible today, for example in the form of some remnants of the myth of the Jewish threat and the demonising of Jews. Paradoxically, the almost total lack of Jews (there are, maybe, around twenty thousand of us) in our country contributes to this kind of anti-Semitism – it is easier to demonise an abstract than living people.

Polish anti-Semitism is underpinned with fear and envy, spreading among people who wanted to see others guilty of their poverty. The same people who say that the authorities are all thieves usually also say that the Jews are to be blamed for everything. However, taking such primitive people as the model of Polish society is nonsense. Saying on such a basis that Poles are mostly anti-Semitic, bears as much truth as saying that they usually hate their country and abuse its authorities.

I do not belittle the fact that there are inscriptions like „Jews to the chambers” and swastikas scribbled on walls in Poland, and hateful anti-Jewish papers available in many kiosks. Few Jews have the courage to walk with a  kipa on their head through a Polish neighbourhood. What is more, saying “I am a Jew” in public happens to be viewed as a kind of provocation or pretentious ostentation. Yes, Poland is marked with anti-Semitism – usually primitive, sometimes more sophisticated. That is true. Yet there is no reason whatsoever to believe that, in general, anti-Semitism is greater here than anywhere else in Europe. It is usually expressed in such a primitive way, because it characterises primitive people. One fool can make a hundred inscriptions, which stay on the walls for years, and those who should cover it with paint do not do it because they think it will not help. How many such fools are there? Judging by the tiny sales of the above-mentioned papers, not many at all. And still, most of us, Jews from Poland, have not encountered since the seventies any significant unpleasantness because of our ethnic origin in independent Poland. That is also of importance. Just like the fact that Poland is free of mass anti-Israeli hysteria, which affects many Western societies.

The average Pole is probably indifferent to Jews, although he or she is likely to suppose that the Jews disregard and dislike the Poles and consider them to be anti-Semitic. And then Poles really start to dislike Jews. So we have a typical feedback loop: Jews often dislike Poles because they think them to be anti-Semitic, and Poles do not like Jews because they think the Jews perceive them as anti-Semitic or as “indifferent witnesses of the Holocaust.” This is paranoia, which must be stopped eventually.

Today`s Poland [2005] is a descent, democratic and not very poor a country, really worth of interest and worth visiting. So many Israelis go to Europe, including Germany, to enjoy flavours of Europe and spend some good time. However they do not come to Poland with these purposes. Why not? Is Poland only a burned land of the concentration camps, indeed? Is it not as good a place for socializing and holiday, as France, Italy or Germany? Of course it is, with its beautiful mountains, lakes and coasts, with its charming cities and towns, sometimes plenty of Jewish monuments. Do Israeli realize that? Do they realize that Poland is a country where all foreigners, including Jews, are warmly welcome and safe? That prices are decent there and services good? Rather not. Perhaps the time came to re-evaluate Jewish image of Poland and to become acquainted with Poland and Poles again. I, a Polish-Jew, warmly invite you to do so.

Tekst powstał w 2005 roku – nigdy nie został opublikowany w wersji angielskiej. Sądzę, że jest „na czasie”, więc postanowiłem opublikować go u siebie. Byłbym bardzo wdzięczny osobom mającym kontakty w Izraelu za podesłanie znajomym linka.


Komentarze: 24

Dodaj komentarz »
  1. Signum temporis.

    Panie profesorze, coś jednak Pan chyba w tekście z 2005 zmienił w 2018:
    „Today`s Poland [2005] is a descent, democratic and not very poor a country…”
    Kiedyś w zamiarze: decent, a wyszło jak zwykle: upadek, very poor.

  2. Niewątpliwie ludobójstwo Żydów, czy też ich wygnanie było tragedią narodu polskiego w sensie politycznym i etnicznym, gdyż wielu Żydów uważało się za Polaków, a nie za Żydów. Ja uważam, że takich Żydów, którzy w gruncie rzeczy byli Polakami w czasie II WŚ zginęło 400 000 osób i co więcej nierzadko było to bardzo współczesne nam Polakom osoby w tym sensie, że gdyby przenieść ich w czasie do współczesności mało kto zorientowałby się, że ma do czynienia z kimś z dość dalekiej przeszłości. Warto też podkreślić, że zginęło całe młode pokolenie Żydów i dzieci, które się wychowały w Polsce międzywojennej i były to osoby objęte obowiązkiem szkolnym i myślę, że gdzieś na etapie szkoły ich etniczne poczucie odrębności nie było dominujące nad więzami z Polską i naszą kulturą. Dziwi mnie natomiast, że Żydzi oceniają społeczność żydowską w Polsce na 20 000 osób. Osób, które przyznają się do Żydostwa jest całkiem sporo. Wiele osób ma nawet żydowski wygląd. Myślę więc, że jest w Polsce daleko więcej bardzo zasymilowanych Żydów lub osób, które są potomkami mieszanych związków. Osoby te jednak w moim mniemaniu najczęściej wcale nie uważają się za Żydów.

  3. „Still, this kind of thinking has been imposed by the behaviour of the Germans. Let us not succumb to it…”
    Dobry tekst.

    Troche zabraklo mi odniesienia do braku tolerancji dla innosci jakotakiej.
    Wobec innych w ogole.

    Polska to byl przez caly okres PRL-u kraj de facto zamkniety w porownaniu do tzw. Zachodu. Widok przyslowiowego murzyna na ulicy wzbudzal swojego rodzaju sensacje…To nie byla juz Polska wielu narodow.

    I nie zpominajmy mimo wszystko o tym, ze wielu Zydow nie czulo specjalnego przywiazania do Polski nie asymilowalo sie i mimo setek lat wspolmieszkania nawet nie potrafilo zbyt dobrze mowic po polsku. To nie jest oskarzenie to jest stwierdzenie faktu.
    W momencie XIX i XX wiecznego wybuchu nacjonalizmow (i polskiego i zydowskiego) to az prosilo sie o konflikt zarowno realny konflikt interesow jak i symboliczny-kulturowy.

  4. Reklama
  5. Mam wrażenie, że niektóre opinie zawarte we wpisie, niestety, zdezaktualizowały się w ostatnim czasie. Obraz polskiej społeczności z 2005 roku jest zbyt idealny, aby w jakikolwiek sposób porównywać go z obecną sytuacją. Sympatyczna, ale wręcz bajkowo brzmiąca dziś wypowiedź.
    I jeszcze sugestia korekty. Można co prawda na dwa sposoby, ale chyba właściwiej byłoby – „That [prizes] prices are decent there and services good?”.

  6. Dziekuje, Panie Profesorze, za ten tekst. Wszedzie w Europie wystepowal antysemityzm. Dlatego po Zagladzie niektorym ludziom robi sie lzej na duszy, kiedy moga napietnowac wiekszym antysemityzmem narod inny niz wlasny.
    Po ukazaniu sie filmu „Ziemia Obiecana” zdarzylo mi sie towarzyszyc grupie francuskich profesorow z wizyta w Warszawie. W ktoryms momencie ktos wspomnial o tym filmie i padlo pytanie jaka byla nan reakcja polskiej publicznosci. Kiedy zaczelam odpowiadac, francuskie towarzystwo sie wokol mnie zaciesnilo. Odpowiedzialam, ze glowna reakcja byl zal za swiatem, ktory przestal istniec, bo taka byla moja reakcja i wydawalo mi sie, ze inni widzowie czuja to samo. Francuzi nie probowali mi zaprzeczac choc latwo bylo wyczuc, ze mieli pewne uprzedzenia w tej sprawie.
    Od kiedy znowu odezwal sie antysemityzm – w wersji, powiedzialabym, surrealistycznej – zastanawialam sie czy nie wystawilam wtedy zbyt pochlebnego swiadectwa rodakom. I teraz Panski tekst mnie pociesza. Chyba wszyscy moglismy slyszec w dziecinstwie jakies lekcewazace, przesmiewcze, badz nawet wrogie slowa o Zydach. Ale nie wszyscy przejmowalismy te postawy. Tak samo musialo byc w poprzednich pokoleniach, ktore z Zydami ten kraj dzielily. Mysle, ze ludzie pamietajacy czasy przedwojenne mogli czuc jeszcze wiekszy niz ja zal, ogladajac „Ziemie Obiecana”. I ma Pan racje, polscy Zydzi byli dla nich rodakami. Bylismy i jestesmy swiadomi wielkiego wkladu polskich Zydow w nasz jezyk i nasza kulture. Jest dla nas sprawa oczywista, ze Zyd wychowany w Polsce czuje sie Polakiem. Dlatego rozpacz ogarnia czlowieka na wyczyny „dobrej zmiany”.

  7. @off topic

    Przypadki rzecz jasna chodzą po ludziach ,po jednych trochę częściej po innych ciut rzadziej co jest także zapewne wynikiem przypadku . Dziś na przykład ,przypadkowo rozdzielono mój patrol i dołączono na trzeciego (na tzw przyczepkę) do patrolu który kontroluje koczowiska osób bezdomnych ,gdzie w trakcie inspekcji tych nieszczęśników także przypadkiem usłyszałem od kolegi z patrolu ,przypadkowe i zagadkowe w swej treści słowa „że ludzie ci nie skończyli by tak marnie gdyby się nie stawiali” Tak się składa iż podobne przypadkowe i tajemnicze uwagi (i w podobnym kontekście )wysłuchuje już od miej więcej pół roku dzień w dzień . Jako że przypadki tak jak i nieszczęścia rzadko chadzają samopas ,musiałem jeszcze tego samego dnia wysłuchać tyrady kolegi z patrolu (rzecz jasna przypadkowej)-” iż wszystkich tych bezdomnych ,należałoby zebrać razem do kupy i spalić jak Hitler spalił Żydów i tak jak on pozbyć się śmieci ” Z przypadkami jak widać żartów nie ma.

  8. This is a great article!

    Especially this part is so true:
    „The Germans closed the Jews within the walls of ghettos, and from that time on, […] Polish Jews started to be presented as a completely separate society, a society of non-Poles on the territory of Poland. STILL THIS KIND OF THINKING HAS BEEN IMPOSED BY THE BEHAVIOUR OF THE GERMANS. LET US NOT SUCCUMB TO IT.”

    „…. and I, being a one hundred percent Pole, and a one hundred percent Jew”
    This is obvious reading your articles and I think that this is in some way the „perfect state of mind” one can have. (Also valid for people who have two parents with two different nationalities. Unfortunately these people are often asked: „Are you this or that?” Wrong question, they are both 100% this and 100% that.)

    Could you please write more in English from time to time, so people can share your thoughts, Mr. Hartman? Thank you 🙂

  9. „Co do Żydów, stoimy na stanowisku, że jest ich w Polsce za dużo. Wiele zagadnień naszego życia gospodarczego, politycznego, kulturalnego nie może być pomyślnie rozwiązane dlatego, że ciąży na nas ogromna masa żydowska. Ostatnie doświadczenia przekonały nas, że masa ta jest nam wroga, a w najlepszym razie obojętna. Choć dalecy jesteśmy od tego, aby stosować okrutne metody niemieckie, to jednak stoimy na stanowisku, że przerost udziału Żydów w naszym życiu musi być zlikwidowany„.

    Dokument programowy Stronnictwa Ludowego „Roch”, Polityczny ustrój państwa. Uwagi ogólne, „Przebudowa”, czerwiec–lipiec 1942

    Polska „chłopska” była jest i będzie…
    Przerost „chłopstwa” w Polsce nie będzie szybko zlikwidowany
    1 XI 1941 – rozpoczęto budowę obozu zagłady w Bełżcu.
    7 XII 1941 – zaczyna działać ośrodek zagłady w Chełmnie nad Nerem, przybywa tam pierwszy transport 700 Żydów z Koła (W Chełmnie zgładzono do kwietnia 1944 r. ok. 320 tys. Żydów).
    20 I 1942 – odbywa się konferencja w Wannse pod Berlinem, na której zapada decyzja o „ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej”.
    1 III 1942 – rozpoczyna się budowa ośrodka zagłady w Sobiborze.
    12 III 1942 – rozpoczyna się deportacja 30 tys. Żydów z Lublina do Bełżca (zakończona 20 kwietnia).
    17 III 1942 – zaczyna funkcjonować ośrodek zagłady w Bełżcu.
    W połowie kwietnia 1942 zaczyna funkcjonować ośrodek zagłady w Sobiborze.
    23 VII 1942 – zaczyna funkcjonować ośrodek zagłady w Treblince (do sierpnia 1943 zgładzono tam 870 tys. Żydów).
    21 IX 1942 – odchodzi ostatni transport z Umschlagplatzu; koniec wielkiej akcji wysiedleńczej w getcie warszawskim (bilans strat: wg raportu listopadowego żydowskich organizacji podziemnych ok. 275 tys. ofiar, wg raportu Stroopa ok. 310 tys. ofiar).
    13-21 X 1942 – 20 tys. Żydów z pierwszego getta w Piotrkowie Trybunalskim zostaje wywiezionych do Treblinki.
    25 X 1942 – 1800 Żydów z Lublina zostaje wywiezionych do obozu w Majdanku.
    27-28 X 1942 – druga akcja deportacyjna w getcie krakowskim (ok. 7000 Żydów wywieziono do Bełżca i Oświęcimia).
    19 XI 1942 – początek wielkiej rosyjskiej kontrofensywy pod Stalingradem.
    5-12 II 1943 – akcja likwidacyjna w getcie białostockim. Do Treblinki wysłano ok. 10 tys. Żydów, na miejscu zabito ok. 2 tys.
    16 II 1943 – wysłano pierwszy transport Żydów ze szczątkowego getta warszawskiego do obozu w Trawnikach (następny 23 lutego).
    13-14 III 1943 – likwidacja getta w Krakowie.
    17 III 1943 – we Lwowie zabito 1500 Żydów, zaś 800 wywieziono do Oświęcimia.
    16 V 1943 – Niemcy wysadzają Wielką Synagogę na Tłomackiem na znak ostatecznego zdławienia powstania w getcie warszawskim.

    Zostaniemy sami,ale z honorem polscy pseudopatrioci atakować będą wraże wojska internetowymi memami,rettwitami,a gdy armia rosyjska ruszy na Polskę,bohatersko odpowiemy hashtagiem #ruscywon, Piszę o skłócaniu Polski z sojuszem USA-Izrael.Polecam felieton.
    Antysemityzm to zdrada Polski!

  11. Dokument programowy Stronnictwa Ludowego „Roch” jest ciekawy, bowiem wskazuje na zupełny brak orientacji, co do intencji i zbrodniczych praktyk naszych wrogów, zarówno sowietów jak i Niemców: jak można było się nie domyślać jeszcze w 1942r. że to są wyzuci ze wszystkich skrupułów zbrodniarze? Czytałem, że sowietom udało się w dwudziestoleciu międzywojennym całkowicie wyprowadzić w pole polski wywiad. A co z Niemcami okazuje się, że nasi politycy byli zdezorientowani, co do ich zamiarów, a przecież deklaracje co do zbrodniczych zamiarów padały we wczesnych latach trzydziestych. Także w czasie okupacji widać miażdżącą przewagę służb specjalnych niemieckich i sowieckich nad naszymi. Tutaj akurat nie można się temu dziwić, skoro archiwa wpadły w ręce wroga, a potem jeszcze ludzie wywiadu… ale niewątpliwie geneza tego stanu rzeczy tkwiła w czasie z przed wojny. Myślę, że tutaj jest istotna przestroga co do dnia dzisiejszego. Taka swoboda w ingerowaniu w nasze sprawy wewnętrzne przez wszystkie państwa większe i mniejsze, nie może nie zasadzać się na zdecydowanej słabości naszych służb wywiadowczych i kontrwywiadowczych, oraz samej polityki.

  12. Rozumiem Pana Profesorze i popieram, ale muszę także zmartwić. Odnoszę się do pańskiej prośby, wyrażonej w ostatnim zdaniu. Polska Izraelczyków mało obchodzi. Wiem, że z polskiej perspektywy, w obliczu medialnej i politycznej burzy, może się Panu wydawać, że jest inaczej, ale nie jest. Dla izraelskiej klasy średniej, Polska jest miejscem gdzie można zrobić tanie (już nie tak dużo tańsze) zakupy. Do Polski jeżdżą dzieci, żeby zobaczyć obozy zagłady… i nic więcej. Także i ja nad tym ubolewam, ale przecież wpis nie jest o moich bolączkach.

  13. Salomon
    9 marca o godz. 21:21

    Salomon co tu jakieś goov… podsyłasz.
    Autorka niejaka Raźny – pani od rosyjskiego z Radia Maryja.
    Od października 2004 prowadzi regularne wykłady na Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, zasiada również w jej radzie naukowej. Jest członkiem Zespołu Wspierania Radia Maryja oraz częstym gościem w Telewizji Trwam i Radiu Maryja, gdzie występuje jako ekspert ds. polityki międzynarodowej oraz Rosji (???).
    W maju 2014 podpisała list (wraz z Zygmuntem Wrzodakiem) skierowany do prezydenta Rosji Władimira Putina z prośbą, aby bronił Słowian i chrześcijan przed „unioeuropejskim zepsuciem”.
    W 2015 współtworzyła partię Jedność Narodu (wyrejestrowaną w 2017) i zasiadła w jej radzie krajowej.
    Salomon opamiętaj sie chłopie i nie kompromituj.

  14. Panie Profesorze.
    Gwoli ścisłości na temat gramatyki angielskiej; They have – nie has;
    either nie znaczy także – winno być too.

  15. marcel
    10 marca o godz. 9:13
    Wiem także, że pani Raźny była profesorem UJ. Linkowany artykuł nie dotyczy RM i jej tam występów, o których nie mam pojęcia. Rzecz dotyczyła kluczowych dla państwa groźnych inicjatyw Izraelsko Amerykańskich, wyrazem których jest ustawa 447. Jeżeli chcesz coś dyskutować to o niej a nie o pani Raźny. Raczej o argumentach.

  16. Salomon
    11 marca o godz. 10:06

    Pani R. twierdzi, że „cywilizacja, w której żyją współcześni Rosjanie, nabrała chrześcijańskiego charakteru, (…) a przykładem może tu być realizowany od kilku lat plan budowy 200 nowych cerkwi w Moskwie – ale również przedmiot „kultura religijna” w szkołach, kapelani w wojsku i szpitalach, powołanie miedzyfrakcyjnej grupy parlamentarnej dla obrony chrześcijańskich wartości, surowe kary za obrazę uczuć religijnych, zakaz homoparad i jednopłciowych związków małżeńskich, obrona i wsparcie państwa dla tradycyjnej rodziny (…)” /XII 2016

    Mnie państwa kościelne i religie państwowe odstręczają, a pożytecznych idiotów słabo toleruję.
    Rydzyk, Głódź and company to już zbyt wiele.
    A jak ktoś, urzeczony Putinem i jego cerkwią, chce bardzo pod jego skrzydła… niech leci.

  17. Szanowny Panie Hartmann,
    poirytzowany zalaczonym tekstem prosuilbym Pana o krotka opinie.

    Z powazaniem.


  18. I teraz troche…”waszej logiki”:

    Wszyscy Polacy powinni przepraszac za antysemickie czystki prowadzone przez komunistow.

    General Jaruzelski, ktore te czystki w wojsku wlasnorecznie przeprowadzal to „czlowiek honoru”… i wedlug was… nie wolno odbierac mu stopnia generalskiego.

  19. Andrzej Falicz
    13 marca o godz. 0:26
    Zapomina, ze oprocz komunistow byli zywczajni swiadkowie owczesnej nagonki, zapomina rowniez, ze niektorzy z nich otrzymali przywyleje wynikajac e z koniecznoscia wypelnienia „pustki”. Swiatowid zapomnial lub nie wie nic o docentach marcowych.

  20. @Andrzej Falicz
    Co to jest ta „wasza logika”?

    A może rzeczy ma się tak ,…wszelkie zamierzone działania ludzi rodzą się w ich umysłach.
    Jeśli np. rację miał Erich Fromm, gdy mówił, że:
    „Patrząc z zewnątrz jesteśmy bandą szaleńców, którzy chcą zniszczyć świat i których właściwie należałoby izolować. Ale kto kogo ma izolować, skoro wszyscy są szaleni, i dlatego każdy uważa swoje szaleństwo za normę?”
    To może poszukiwania należy skierować na ludzki umysł? Może należy szukać czynników wpływających istotnie na czynność mózgu? Bo czymże innym jest działanie każdego umysłu ludzkiego, jak nie tylko skutkiem chemii mózgu wynikającej z chemii organizmu? Jeśli chemia organizmu jest nieprawidłowa, a jest nieprawidłowa na pewno, (u prawie każdego człowieka), to i czynność umysłu musi być patologiczna.
    To później „ludzie ludziom… (bez względu na pochodzenie etniczne)…zgotowali ten los”.
    I co? , mamy tak roztrząsać do końca świata , kto komu i dlaczego zrobił krzywdę?
    I to wszystko dla pieniędzy?, kosztem istnień ludzkich?
    To faktycznie taki świat zasługuje jedynie na zagładę i jest mi obojętne Co lub Kto to zrobi. Kolejna era w dziejach planety zw. „antropocen” przejdzie do przeszłości.
    Wszystko już było powiedział „chichot historii”.

  21. Andrzej Falicz
    13 marca o godz. 0:26

    Falus – odstrzel sobie kolczyk i nie zasmradzaj…


    Dobry kawal: „Szama Grajer otworzył kolejną restaurację, do której znowu zapraszał najbogatszych Żydów. Pewnego wieczoru, kiedy goście rozsiedli się wygodnie, oznajmił im, że są mu winni sporą sumę pieniędzy. Niektórzy usłyszeli nawet, że aż 20 tysięcy złotych!”

    I niezla zabawa: „Oprócz tego Grajer szczególnie upodobał sobie pewną sadystyczną zabawę. Spacerował po swoim lokalu, wskazywał pejczem na któregoś z gości i wykrzykiwał: Kolego, wstań! Nie było to nic innego, jak oficjalne ogłoszenie wyroku śmierci.”

  23. agatkam
    13 marca o godz. 22:44

    ‚Gwałcili, mordowali, wyrywali złote zęby, rozbijali o ściany główki malutkich dzieci. To nie zbrodnie nazistów, nie dzieło bolszewików, nie rajd band UPA. To Polacy rozprawiali się z żydowskimi sąsiadami na przełomie czerwca i lipca 1941 roku. Niemcy nie musieli ich nawet nadzorować. Ani specjalnie zachęcać’.

    Tak mordowano Żydów z naszej okolicy. Wstrząsająca zbrodnia
    Autor przytacza wyjaśnienia jednego z uczestników mordu. Według niego do majątku Bzury jeden z pracowników przywiózł ze Szczuczyna (z getta przy ul. Krzywej przyp. red.) do pracy 20 Żydówek w wieku od 15 do 30 lat. Kobiety pracowały w ogrodzie trzy dni. Wtedy do majątku przyjechało na rowerach sześciu mężczyzn. Polecili fornalom z majątku wydać Żydówki, a później iść je zasypać, gdyż mają rozkaz od żandarmerii Niemieckiej Żydówki te zabić. […] Przesłuchiwany wyjaśnił w śledztwie: Osobnicy ze Szczuczyna poszli do majątkowej kuźni i okuli pałki na końcu żelazem, ażeby lepiej było zabijać. Po okuciu pałek żelazem zabraliśmy Żydówki do wioski Bzury i tam zapędziliśmy do piwnicy […] Po godzinie czasu przyjechały z majątku dwie furmanki drabiniaste. […] Kobietom polecono wsiąść na furmanki, tłumaczono im, że zostaną odwiezione do Grajewa.
    Pojechano jednak do boczkowskiego lasu, gdzie był wykopany okop, i tam kazaliśmy Żydówkom zejść z wozów. […] Kazaliśmy Żydówkom porozbierać się do koszul i majtek. […] Po rozebraniu się Żydówek, zaczęli prowadzić po jednej nad okop i tam zabijali pałkami drewnianymi, na końcu okutymi żelazem. Pomordowanych Żydów ja sam zasypywałem przez dwa dni’.

    Czytaj więcej:,tak-mordowano-zydow-z-naszej-okolicy-wstrzasajaca-zbrodnia,id,t.html

    ’12-letni Józef Galler zginął na oczach skamieniałych z bólu swoich rodziców. Był jednym z kilkunastu Żydów zabitych przez partyzantów „Ognia” koło Krościenka w maju 1946 r. Jerzy Cyns do końca życia cierpiał na nerwicę lękową i miał trudności ze skupieniem uwagi po tym, jak w sierpniu 1947 r., jako 9-latek był świadkiem mordu swojej matki w Rabce. Wcześniej przeszedł Płaszów, Brzezinkę, gdzie był trzykrotnie tatuowany’.

    ‚Kolejny mord Żydów miał miejsce w nocy z 29 na 30 kwietnia 1946 na drodze pomiędzy Białką a Groniem. Zginęło wtedy 5 kobiet i 2 mężczyzn, najmłodszy miał 14 lat. Wszyscy z wyjątkiem chłopca od strzału w głowę. Salomon zginął od dwóch strzałów w plecy – prawdopodobnie podczas próby ucieczki. Sprawców nie wykryto’.

    ‚Jeszcze bardziej wstrząsający jest opis ataku na grupę 26 Żydów koło Krościenka, którzy w maju 1946 r. próbowali nielegalnie wyjechać z kraju. Dobijani, obrabowani nie tylko z całego majątku, który mieli ze sobą, ale nawet z butów. Oto fragment dokumentu z oględzin 12 zwłok: „Izrael Holand rozpoznał ciało swej żony Temy (lat 44) i córki Racheli (lat 14). Obie zginęły od strzałów w głowę. Rachelę Piniuńską (lat 54) rozpoznał jej syn Mojżesz. Zmarła od upływu krwi po strzale w plecy. Leib Wygoda rozpoznał swoją matkę Dwojrę (lat 48), zmarłą z powodu krwotoku, i ojca Abrahama (lat 48), któremu strzelono w głowę. Dziesięcioletni Gerszon Flam zidentyfikował swojego brata Izraela (lat 19) – kula zmasakrowała mu czoło. Wśród zabitych zidentyfikowano jeszcze Rachelę (lat 19) i Libę (lat 49) Szapiro oraz Jakuba Finkelsteina (lat 27) (…). Maria Galler rozpoznała ciało swojego dwunastoletniego syna Józefa”.

    ‚W 1945 r. uczniowie i nauczyciele gimnazjum w Rabce trzykrotnie organizowali zbrojne napady na sierociniec żydowski, w którym przebywały dzieci ocalałe z Holokaustu. „Nie szkodzi, jeżeli skupiska żydowskie przepędzi się, byleby wypadków nie było” – tłumaczył ksiądz Józef Hojoł, jeden z inspiratorów ataków’.